W dzisiejszym artykule zastanowię się co decyduje, że dane wydarzenie staje się kryzysem. Czy istnieją sposoby, aby uchronić się przed nim? 

W codziennej adwokackiej praktyce obserwuję zmagania moich Klientów z trudnymi sytuacjami życiowymi. Przyglądam się jakie podejmują strategie radzenia sobie. Obserwuję i dociekam na jakiej podstawie opracowują i wdrażają w życie strategie zaradcze. Jak umiejscawiają i widzą siebie w tych okolicznościach? Nurtuje mnie pytanie dlaczego jedne osoby w niezwykle ciężkich okolicznościach potrafią sobie radzić i w miarę szybko wracają do równowagi? Natomiast inne osoby w nieporównywalnie lżejszych okolicznościach nie mogą osiągnąć równowagi. I co gorsza podejmują strategie, które jeszcze stan ten pogłębiają, gorzej radzą sobie.

Co nazywamy kryzysową sytuacją życiową?

Jak już wcześniej pisałam wydarzenie krytyczne jest kwalifikowane  jako kryzys tylko wówczas, gdy osoba wydarzenia tego doświadczająca dokona jego subiektywnej oceny  jako kryzowego.  

To oznacza, że to samo wydarzenie nie będzie dla każdej osoby oznaczało kryzysu. 

Przeczytasz o tym tutaj:

Trudne sytuacje – czy zawsze oznaczają kryzys w naszym życiu?

Sposoby radzenia sobie z kryzysem

Proces poradzenia sobie z sytuacją rozpoczyna się od oceny zagrożenia i wyboru strategii zaradczych możliwych do zastosowania. W sytuacji, gdy strategia zaradcza i działania były optymalne, proces ten kończy się sukcesem, następuje reorganizacja i przywrócenie równowagi życiowej.  Natomiast, gdy zastosowane metody radzenia sobie nie były odpowiednio dobrane, pojawia się potrzeba modyfikacji obranych strategii radzenia sobie i wdrażania kolejnych rozwiązań. 

Jaka jest różnica pomiędzy stresem, a wydarzeniem wywołującym kryzys?

Ocena wydarzenia krytycznego dokonywana jest przez pryzmat doświadczeń danej osoby oraz jej wcześniejszych sukcesów i porażek. Również filtrowana jest przez jej przekonania o sobie i o otaczającym ją świecie. Trzeba przy tym dodać, że psycholodzy odróżniają zjawisko stresu od wydarzeń kryzysowych. Różnica między nimi polega na tym, że wydarzenia krytyczne wymuszają istotne zmiany w zachowaniu, wcześniejszych wzorcach, schematach i stosowanych strategiach. A co za tym idzie wymuszają zmianę struktur życiowych. 

Badania psychologiczne nad kryzysem emocjonalnym

Psycholodzy w swoich badania wskazują na różne przyczyny powstawania kryzysu emocjonalnego.  

W koncepcjach psychodynamicznych i w teorii ego jako przyczynę zaburzenia równowagi powodującej wystąpienie kryzysu, wskazuje się nieświadome myśli. Dodatkowo wcześniejsze negatywne doświadczenia emocjonalne oraz zaburzenia lub zatrzymania rozwoju człowieka. Wskazuje się również na ważny aspekt, pomagający w przywróceniu równowagi, którym jest samoświadomość oraz udział danej osoby w rozwiązywaniu problemu.   

Koncepcja poznawcza uznaje za źródło kryzysów subiektywną pozbawioną realizmu ocenę wydarzeń krytycznych. Dokonana została ona na podstawie irracjonalnych i destrukcyjnych przekonań. W tej koncepcji podkreśla się, że czynnikiem determinującym wyjście z kryzysu jest zmiana przekonań. Również uzyskanie wglądu w rzeczywistą naturę wydarzenia, przedefiniowanie znaczenia jakie zostało uprzednio nadanie wydarzeniu. W razie braku wskazanego wglądu, bez pracy nad przekonaniami utwierdzają się wcześniejsze autodestrukcyjne przekonania. Dodatkowo są one nadbudowywane o kolejne co powoduje, że obraz świata kształtuje się jako zagrażający i niebezpieczny.   

Teorie z kręgu behawioralno- adaptacyjnego  wskazują na możliwość nauczenia się nowych adaptacyjnych sposobów radzenia sobie z trudnymi sytuacjami. Stany trans-kryzysowe pojawiają się w sytuacji, gdy stosowane są nieadaptacyjne, nieadekwatne strategie poradzenia sobie z kryzysem. Stany te są wynikiem zastosowania destrukcyjnych mechanizmów obronnych. Dopiero nauka nowych zachowań, zastąpienie strategii nieadaptacyjnych, zdrowymi adaptacyjnymi zachowaniami pozwala na poradzenie sobie z kryzysem.       

 Teoria interpersonalna Rogersa kładzie duży nacisk na poczucie własnej wartości. Pełni ono rolę ochronną, jest czynnikiem wzmacniającym odporność na stres ale znacznie przyczynia się  rozwiązania kryzysu. Praca z kryzysem odbywa się poprzez budowanie wizerunku własnego, poprzez wzmacnianie samooceny, co przenosi się na poczucie kontroli nad sobą i swoim życiem.[1]

Co wpływa na to, że radzimy sobie w trudnych sytuacjach?

Co zatem decyduje, że niektóre osoby nie oceniają wydarzenia krytycznego jako kryzysowego? Dzięki czemu nie ulegają kryzysowi i są w stanie sobie poradzić?

 Moim zdaniem wpływają na to następujące czynniki :

1.    posiadanie poczucia wysokiej własnej wartości, wysoka (zdrowa) samoocena, 

2.    znajomość siebie, samoświadomość, refleksyjność, uważność,

3.    zdolność nadania wydarzeniom innego nadającego głębszy sens znaczenia,   

4.    posiadanie całego wachlarza wzmacniających przekonań na swój własny temat oraz otaczającego świata. Budującego wewnętrzne poczucie bezpieczeństwa oraz obraz świata jako miejsca bezpiecznego i przyjaznego, 

5.    zdolność zauważenia schematów własnego postępowania, umiejętność zastąpienia ich innymi adaptacyjnymi, rozwijającymi,   

6.     pozytywny bagaż doświadczeń i umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Powstaje on w wyniku stosowania strategii zmierzenia się z sytuacją w zamian strategii unikowych. Budowanie na podstawie adaptacyjnych zachowań, poczucia własnej sprawczości oraz zaufania do siebie.

Potrzebujesz wsparcia w zakresie ułożenia skutecznej i bezpiecznej dla Ciebie strategii poradzenia sobie z sytuacją kryzysową? Zapraszam do kontaktu:

[1] Teorie i podejścia psychologiczne zostały opracowane na podstawie opracowania Doroty Kubackiej – Jasieckiej „Interwencja kryzysowa. Pomoc w kryzysach psychologicznych”. Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne