Fazy rozpadu związku – oceń swoją sytuację życiową

Znajomość faz rozpadu związku może pomóc w lepszej orientacji we własnej sytuacji życiowej. Pozwoli na łatwiejsze zdefiniowanie koniecznych do podjęcia działań.  Ufam, że poszerzy świadomość w zakresie mechanizmów jakie ujawniają się w tym niezwykle trudnym procesie.   

Fazy rozpadu związku – okres dyssatysfakcji. Narasta poczucie frustracji i nadchodzi rozpad związku.

Okres ten charakteryzuje się narastającym napięciem, które jest spowodowane pojawiającymi się w związku problemami. Narasta poczucie dyssatysfakcji i frustracji. Początkowo małżonkowie podejmują próby rozwiązywania pojawiających się problemów jednak próby te są zazwyczaj nieskuteczne. Pojawiają się zwiastuny rozpadu związku. W tym okresie małżonkowie nie zauważają jeszcze, że przyczyną napięć i frustracji jest ich związek. Powoduje to, że nie rozpoczynają pracy nad relacją lecz podejmują działania zastępcze tak jak np. zmiana mieszkania czy pracy. 

         W literaturze przyjmuje się, że uświadomienie sobie przez jednego z małżonków faktu, że przyczyną dyssatysfakcji jest małżeństwo, traktowane jest jako początek procesu rozpadu związku. Rzadko kiedy oboje małżonkowie uświadamiają sobie ten fakt jednocześnie, zazwyczaj napięcia i frustracje silniej odczuwa jeden z małżonków. 

         Z mojego doświadczenia wynika, że bardzo często okazuje się, że jeden z małżonków jest zdecydowany na rozwiązanie małżeństwa. Natomiast drugi  z małżonków wydaje się faktu rozpadu związku nie zauważać.  Charakterystyczne dla tego okresu jest również angażowanie się w aktywność poza rodzinną, zmiana orientacji z prorodzinnej na bardziej indywidualną. Przyjmuje się, że w tym okresie następuje już zaawansowany rozpad emocjonalny związku. Małżonkowie najczęściej zachowują pozory dobrze funkcjonującej relacji. 

Fazy rozpadu związku – OKRES KONFLIKTÓW. Kryzys pogłębia się.

W tej fazie zwiększeniu ulega  intensywność emocji jakie odczuwają oboje małżonkowie, zaczyna dochodzić do konfliktów o różnym  natężeniu.  Pojawiają się silne ambiwalentne (kontrastowe, przeciwstawne) uczucia takie jak miłość i nienawiść.  Z jednej strony małżonkowie podejmują próbę pojednania, z drugiej strony nasilają się konflikty. Świadczą one o pogłębiającym się kryzysie w małżeństwie. Pomiędzy małżonkami zanika bliskość oraz intymność. Co bardzo charakterystyczne w fazie tej, nierzadko rozpoczynają poszukiwanie alternatywnego partnera –tzw. formy psychologicznego „zabezpieczenia” na wypadek separacji . Małżonkowie przestają być solidarni i lojalni. Natomiast ich konflikt przenoszony jest na zewnątrz, a do walki włączani są znajomi oraz rodzina. 

         Bardzo często w tej fazie kontaktują się ze mną klienci, którzy chcą zasięgnąć porady prawnej w zakresie przesłanek rozwodowych. Jednak osoby te zazwyczaj nie podjęły jeszcze ostatecznej decyzji o zakończeniu związku. O tym, jak zmierzyć się z decyzją o rozwodzie przeczytasz tutaj:

Rozwód – etapy rozpadu małżeństwa. Jak się zmierzyć z decyzją ?

Fazy rozpadu związku – OKRES SEPARACJI. Kryzys może być destrukcyjny.

Przyjmuje się, że okres separacji może występować bezpośrednio po fazie konfliktu, może również zajmować inne miejsce w schemacie procesu rozwodowego. Co ciekawe separacja może w ogóle nie wystąpić. Pojawienie się separacji przed fazą dyssatysfakcji czy konfliktu powoduje, że kryzys jest jeszcze bardziej destrukcyjny dla małżonków. Okres ten jest niezwykle istotny, intensyfikują się w nim uczucia takie jak lęk, bezradność, depresja, wrogość, odrzucenie, opuszczenie, niższa samoocena. Tak jak w fazie konfliktu mamy do czynienia z ambiwalencją uczuć. 

Okres separacji nie musi być tożsamy w separacją ujętą w sensie prawnym. Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego separacja orzekana jest kiedy nastąpił zupełny rozkład pożycia, ale rozkład ten nie ma jeszcze cech trwałości. Orzeczenie separacji daje małżonkom przestrzeń do pracy nad związkiem i podjęcia prób ratowania małżeństwa. 

Fazy rozpadu związku – OKRES DECYZYJNY. Małżonkowie mają trudność z podjęciem decyzji.

Okres ten charakteryzuje się ambiwalencją w stosunku do decyzji o rozwodzie, małżonkowie mają trudność z podjęciem decyzji, często zmieniają zdanie. Co również charakterystyczne pojawiają się okresy pojednania przeplatające się z okresami konfliktu. Ambiwalencja co do decyzji o rozwodzie przejawia się tym, że z jednej strony budzi uczucie wyzwolenia i ulgi. Z drugiej strony pojawia się lęk, panika, obawa w obliczu tak radykalnej zmiany jaką jest rozwód i życie bez drugiej osoby. Obawy są związane nie tylko z wypełnianiem obowiązków prozy życiowej, ale także związane z obawą o niepełnoletnie dzieci, zaplecze finansowe, a także odbiór społeczny po zakończeniu związku. Pojawiają się także obawy związane z przyszłym życiem uczuciowym, możliwością nawiązania kolejnej relacji, pojawia się uczucie samotności i niepewności. 

Podczas tej fazy rozpadu związku pojawia się bardzo duże zmęczenie psychiczne.

Niezwykle istotne jest, aby zwrócić uwagę, że w fazie tej może nastąpić wzmocnienie intymności w związku.  Niezwykle ważne i złudne jest to że wzmożenie intymności w związku nie jest związane z możliwością ratowania małżeństwa. Choć nie wyklucza takiej możliwości szczególnie w przypadku pojawienia się dziecka, a raczej ma na celu uśmierzenie lęków i obaw związanych z rozwodem. Moje doświadczenie potwierdza ten mechanizm. Wielokrotnie w mojej praktyce spotkałam się z tym, że pożycie intymne małżonków trwało, mimo ewidentnego rozpadu więzi małżeńskich, a nawet po podjęciu decyzji o rozwodzie. W fazie tej następuje bardzo duże zmęczenie i wypalenie psychiczne i fizyczne. Sytuację komplikuje jeszcze fakt, że w podjęcie decyzji zaangażowani są bliscy małżonków. Stan huśtawki emocjonalnej trwa tak długo, aż zapadnie ostateczna decyzja o rozwodzie oraz zaakceptowana będzie jego nieuchronności. 

W trakcie tej fazy rozpadu relacji niezwykle istotny jest rozwód psychiczny i uzyskanie własnej autonomiczności

         Psycholodzy zwracają uwagę, że niezwykle istotne jest, aby w tej fazie procesu rozwodowego doszło do rozwodu  psychicznego. Pojęcie to zostało wprowadzone przez P. Bohannona.  Rozwód psychiczny oznacza  uzyskanie niezależności psychicznej wobec byłego małżonka oraz ponowne zintegrowanie się jako autonomicznej osoby.

         Z moich obserwacji wynika, że niezwykle trudno jest zacząć nowe życie bez rozwodu psychicznego. Dlatego tak ważne jest przygotowanie się do zmiany życia w tym aspekcie. Konstruktywne, świadome przejście przez proces zmiany pomaga w szybszym powrocie do równowagi psychicznej i pogłębianiu zdolności do rezyliencji (zdobywaniu umiejętności lepszego radzenia sobie w zmieniających się warunkach życiowych, swoistego uodporniania się). 

Świadome przejście przez proces rozpadu związku pomoże Ci zbudować odporność psychiczną

Świadome przygotowanie się do rozstania czy przejścia przez proces rozwodowy nie tylko buduje odporność psychiczną, ale  może wywołać wzrost potraumatyczny w wielu aspektach życia w tym pod postacią zwiększonej samoświadomości i świadomości w relacjach. 

Jak pomagam moim klientom, gdy w ich życiu dochodzi do rozpadu związku?

W mojej praktyce zajmuje się pomocą w kryzysie, a następnie świadomym i  bezpiecznym przeprowadzeniu moich Klientów przez proces zmiany życiowej jaką jest rozpad związku. Opracowana przez mnie metoda pomaga moim Klientom nie tylko w bezpiecznym przejściu przez proces rozwodowy, podział majątku, ustalania szczegółów dotyczących opieki nad dziećmi, ale w ogromnej mierze skupia się na rozwoju pokryzysowym. Moi Klienci uczą się, że kryzys jest naturalnym elementem życia oraz, że może być wzmacniający i rozwojowy w wielu dziedzinach.  

   Gdy nie dojdzie do rozwodu psychicznego faza decyzyjna może ulec wydłużeniu

W wypadku, gdy nie dochodzi do rozwodu psychicznego  faza decyzyjna jest rozciągnięta w czasie, a fazy porozwodowe zakłócone powracającymi wzajemnymi pretensjami i walką w sądzie.

W fazie tej, gdy jeden z małżonków podejmie decyzję o rozwodzie, staje się on mniej otwarty na informacje, które mogłyby mieć wpływ na zmianę jego decyzji. Charakterystyczna jest stronniczość i jednostronność w przyjmowaniu i analizowaniu informacji szczególnie napływających od drugiego z małżonków. Trudno takiej osobie spojrzeć na sytuację z innej perspektywy. Bywa zamknięta na argumentację szczególnie próbującą nakłonić ją do zmiany podjętej przez nią decyzji o zakończeniu relacji. 

Fazy rozpadu związku – OKRES STRESU POROZWODOWEGO. Stres może być bardziej nasilony

W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, że w okresie następującym bezpośrednio po rozwodzie małżonkowie mogą odczuwać stres o jeszcze większym nasileniu niż w okresie rozpadu małżeństwa. Przyjmuje się, że za taki stan mogą być odpowiedzialne przeżycia natury emocjonalnej i kłopoty natury materialnej. Reakcje małżonków zależeć będą od wielu czynników. Wskazuje się, że może mieć znaczenie rola jaką przyjęli zarówno w perspektywie rozwodu prawnego, jak i całego procesu rozwodowego. Inaczej mówiąc w fazie tej odmiennie może funkcjonować małżonek, który zainicjował rozwód. Inaczej małżonek, który na rozpad małżeństwa nie był przygotowany.  Z mojej praktyki wynika, że te osoby które, zaakceptowały fakt rozpadu małżeństwa, wzięły odpowiedzialność za siebie i swoje życie, świadomie przeszły przez okres zmiany w tej fazie mają już częściowo wdrożony plan kreowania życia na nowych zasadach z uwzględnieniem swoich wartości i ważności. Jak pisałam wcześniej łatwiej wracają do stabilizacji psychicznej. 

OKRES PRZYSTOSOWANIA I ODBUDOWY to czas na zdefiniowanie siebie od nowa

Wyróżnia się okres przystosowania i odbudowy. Jednak w literaturze podaje się, że  faza ta  ma raczej  charakter postulatywny niż opisujący rzeczywistość. Podczas tego czasu wskazuje się na dwa aspekty psychologiczny i społeczny.

W aspekcie psychologicznym możemy mówić o zakończeniu procesu rozwodowego w chwili ukształtowania się  nowego stylu życia, przywrócenia poczucia wartości i ponownym zdefiniowaniem celów życiowych.  W fazie tej powinny słabnąć negatywne uczucia związane z rozwodem i expartnerem. Powinna pojawić się gotowość do nawiązywania nowych satysfakcjonujących związków pozwalających na pełne zaangażowanie się emocjonalne. 

W aspekcie społecznym pomyślne zakończenie procesu rozwodowego oznacza reorganizację i redefinicję rodziny. Byli małżonkowi są zdolni do podjęcia współpracy ze sobą w zakresie zaspokojenie potrzeb wspólnych dzieci.  

         Przebieg tej fazy zależeć będzie od podjętych we wcześniejszych fazach świadomych działań nakierowanych na rozwój własny. Zrozumienie przyczyn kryzysu, ustalenie swoich ważności i wartości, przedefiniowaniem wielu aspektów swojego wcześniejszego życia.

PAWEŁ RYDZEWSKI „MODELE I TYPOLOGIE PROCESU ROZWODOWEGO” RUCH PRAWNICZY, EKONOMICZNY I SOCJOLOGICZNY Rok LIII — zeszyt 1 — 1991