Jakie gry małżeńskie prowadzi Twój partner/ małżonek?

Zanim zaczniemy przyglądać się jakie gry małżeńskie inicjują małżonkowie (partnerzy), musimy zacząć od przybliżenia pojęcia Analizy Transakcyjnej. W literaturze przedmiotu wskazuje się za Międzynarodowym Towarzystwem Analizy Transakcyjnej, że AT jest teorią osobowości i systemem psychoterapii. Ukierunkowana jest na osobisty rozwój i osobistą zmianę.

Bardzo trafne w mojej ocenie Polskie Towarzystwo Analizy Transakcyjnej zwróciło uwagę na założenia filozoficzne na jakich się opiera AT, a które sprowadzają się do następujących kluczowych stwierdzeń:

Każdy ma zdolność do bycia w pozycji: Ja jestem OK i Ty (wy) jesteś OK.
Każdy ma zdolność do samodzielnego myślenia.
Każdy ma zdolność do podejmowania decyzji brania odpowiedzialności za swoje życie^[1].

Każdy ma prawo odmówić udziału w grze małżeńskiej.

Osobiście dodałabym jeszcze, że każdy ma prawo odmówić udziału w grze małżeńskiej. Odmówić szczególnie wtedy, gdy jest dla niego raniąca, krzywdząca i utrwala szkodliwe schematy. Analiza Transakcyjna jako teoria osobowości posługuje się modelem stanów JA. Pomaga zrozumieć w jaki sposób funkcjonują ludzie, a także w jaki sposób wyrażają niektóre aspekty swojej osobowości w zachowaniu. Zawiera również koncepcje rozwoju struktury Ja, za pomocą pojęcia skryptu życiowego. Wyjaśnia genezę naszych aktualnych i wyuczonych w dzieciństwie wzorców zachowań, które powielamy w dorosłym życiunawet jeżeli okazują się niszczące i bolesne.^[1]

W co grają ludzie?

Eric Berne zauważył, że gra jest serią komplementarnych transakcji ukrytych. Prowadzą one do dobrze określonego dającego się przewidzieć wyniku, zestawem transakcji pozornie bez zarzutu o utajnionej motywacji. Każda gra w swoim założeniu jest nieuczciwa zawiera w sobie „pułapkę” lub „sztuczkę”, a jej wynik ma nieprzyjemny wydźwięk^[1].

Gra zazwyczaj budzi emocje i jest podejmowana w ściśle określonym celu. Przykładowo jeżeli prosisz o zaufanie i zaufanie takie otrzymujesz to może znaczyć, że jesteś w dobrze funkcjonującej relacji. Natomiast ktoś prosi o zaufanie, a następnie nadużywa go działając na Twoją niekorzyść to znaczy, że prowadzi z Tobą grę. Twoje odczucia niewątpliwie podpowiedzą Ci, że jesteś uczestnikiem gry, że jesteś manipulowany i rozgrywany. Dlatego znajomość siebie i komunikatów jakie pojawiają się w postaci emocji, uczuć, doznań fizycznych, może pomóc Ci rozpoznać grę. Pozwoli Ci uchronić się od zaangażowania w nią, a nawet na świadomą odmowę uczestniczenia w niej.

Sprawdź, czy jesteś nieświadomym uczestnikiem gry małżeńskiej/partnerskiej.

Jeżeli pewne sytuacje się powtarzają, co prawda z udziałem innych osób, ale według tego samego schematu oznacza to, że prawdopodobnie jesteś uczestnikiem gry. Twój udział w grze nie jest świadomy, ale może pojawić się refleksja, że taka sytuacja miała już wielokrotnie miejsce. Udział w grze zawsze kończy się przeżywaniem przez uczestników uczuć zastępczych^[1]. Uczucia zastępcze stanowią formę obrony przed zagrażającymi, nieakceptowanymi, a w konsekwencji wypieranymi, emocjami. Ponieważ prawdziwe uczucia nie są dopuszczane do świadomości, niosą ze sobą wiele psychicznych spustoszeń, mogą pozbawić siły, sprawić, że osoba stanie się bierną i w konsekwencji nieszczęśliwą^[2] (np. niepokój, smutek, i zmieszanie przykrywają złość do której nie dajesz sobie prawa).

Gry małżeńskie/partnerskie odbywają się na poziomie społecznym i psychologicznym.

Gra jest dwupłaszczyznowa i odbywa się na poziomie społecznym i psychologicznym. Co charakterystyczne na poziomie psychologicznym uczestnicy wysyłają sobie całkiem inny przekaz niż na poziomie społecznym. Czyli jeżeli myślisz, że sytuacja dotyczy tego, że mąż nie myje po sobie naczyń – to jesteś w błędzie – podświadomie małżonkowie wysyłają inny komunikat np. żona „pokaż mi, że jestem dla Ciebie ważna” mąż: „zauważ i doceń to co dla Ciebie codziennie robię”.

Ponieważ mąż nie czyta komunikatu żony, a żona męża i dodatkowo działają w swoich utrwalanych przez lata skryptach. Kobieta utwierdza się w przekonaniu „nie jestem dla niego ważna” i dalej „zawsze spotykam mężczyzn, którzy mnie zawodzą”, „mężczyźni są źli, nie można im ufać”. Mężczyźni natomiast utwierdzają się w przekonaniu „żona mnie nie docenia, nie widzi jak się staram” i dalej „nie jestem dla niej wartościowy” i jeszcze dalej „nie ma sensu się starać i tak tego nie zauważy, a zauważy jakiś nieistotny szczegół, który wyciągnie przeciwko mnie” i dalej jest równia pochyła. Koniec gry charakteryzuje się wystąpieniem poczucia zmieszania i zaskoczenia.

Z grami małżeńskimi/partnerskimi łączą się olbrzymie emocje.

Gry odbywają się na wielu obszarach, jednak moim zdaniem gry małżeńskie/partnerskie są szczególną postacią. Łączą się z nimi olbrzymie emocje i trudno jest zauważyć kiedy się zaczynają. Obserwując moich Klientów widzę, że wchodzą w nie automatycznie z wielkim impetem oddając się im bez reszty. O tym, że zadziało się coś niedobrego dowiadują się już po zakończeniu gry. Odczuwają te same, dobrze im znane, te co zawsze przy tym schemacie odczucia (uczucia, emocje, myśli i sygnały z ciała).

Tym bardziej cenne jest wsłuchanie się w siebie, uważność, aby uchwycić ten moment, kiedy gra się zaczyna. Przyjrzeć się jaki ma przebieg, do czego prowadzi, co Ci robi? Jak się czujesz kiedy ona trwa, jak się czujesz po niej? Do czego ta gra Cię prowadzi?

W kolejnych wpisach z tego cyklu przedstawię kilka gier w związku małżeńskim /partnerskim. Łatwiej będzie Ci zorientować się w co gra z Tobą Twój małżonek – małżonka, partner – partnerka.

Zapoznaj się z pozostałymi wpisami

^[1] Nieadaptacyjne, wyuczone oraz wzmocnione później uczucie, przejęte z dzieciństwa i ujawniające się w różnych sytuacjach stresowych jako błędny, choć odbierany jako właściwy i z pozoru „dorosły”, sposób rozwiązywania problemów emocjonalnych) Słownik Analizy Transakcyjnej Jarosław Jagieła Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie s. 246 http://ptat.pl/wp-content/uploads/2017/07/SlownikAT.pdf,

^[2] Jarosław Jagieła „Pozytywna Analiza Transakcyjna” Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. J. Długosza w Częstochowie Edukacyjna Analiza Transakcyjna 2019, nr 8 https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/EAT/article/view/485/654

^[1] Eric Berne „W co grają ludzie” PWN

^[1] Ian Stewart, Vann Joines „Analiza Transakcyjna dzisiaj” DW Rebis

^[1] Strona Polskiego Towarzystwa Analizy Transakcyjnej https://ptat.pl/analiza-transakcyjna/czym-jest-at/